Kazimierz Żurowski
Kazimierz Żurowski (1909-1987)
Kazimierz Żurowski urodził się w 1909 roku w Zagórzu k. Sanoka. Do gimnazjum uczęszczał najpierw w Sanoku, następnie we Lwowie, gdzie zdał maturę w 1932 roku. Po dwuletniej nauce w szkole podchorążych w Zambrowie na Podlasiu, w 1934 roku rozpoczął studia prahistoryczne na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, które ukończył w 1938 roku. Jeszcze w czasie trwania studiów, w 1937 roku, został zatrudniony jako asystent w Katedrze Archeologii uniwersytetu lwowskiego. Od 1940 roku działalność na uczelni łączył z pracą w Muzeum Historycznym, gdzie uporządkował zbiory i zorganizował dział archeologiczny.
Po zajęciu Lwowa przez Niemców w 1941 roku pracował jako robotnik fizyczny i księgowy w firmie budowlanej. Zaangażował się również w działalność konspiracyjną; podczas jednej z akcji w 1942 roku został aresztowany przez Gestapo. Po opuszczeniu więzienia ukrywał się.
W 1944 roku powrócił do pracy w Muzeum, na zajmowane wcześniej stanowisko kierownika działu archeologicznego. Udało mu się uporządkować splądrowane zbiory i przygotować wystawę.
W kwietniu 1945 roku K. Żurowski wyjechał na ziemie odzyskane – do Wrocławia. Jako delegat Ministerstwa Kultury i Sztuki zabezpieczał zbiory archeologiczne.
W połowie 1945 roku został mianowany dyrektorem Muzeum Miejskiego w Zabrzu i stanowisko to piastował do 1948 roku. Doprowadził do remontu zrujnowanego gmachu i z ocalałych zabytków przygotował kilka sal wystawowych. Równocześnie pełnił funkcję konserwatora zabytków archeologicznych na Górny i Dolny Śląsk.
Po zakończeniu pracy w Zabrzu przeniósł się Gniezna, gdzie rozpoczął prace archeologiczne w ramach programu badań początków państwa polskiego, poprzedzających obchody Millenium. Zorganizował stację naukowo – badawczą Instytutu Badania Starożytności Słowiańskich Uniwersytetu Poznańskiego, która w 1949 roku weszła w skład Kierownictwa Badań nad Początkami Państwa Polskiego, a pięć lat później roku stała się Pracownią Instytutu Historii Kultury Materialnej Polskiej Akademii Nauk. Stopień doktora uzyskał w 1949 roku na Uniwersytecie Warszawskim na podstawie pracy „Zabytki brązowe z młodszej epoki brązu i wczesnego okresu żelaza w dorzeczu górnego Dniestru”
Kierownikiem placówki gnieźnieńskiej pozostał do końca 1970 roku; w latach 1949-1951 sprawował też kierownictwo nad badaniami na Ostrowie Lednickim.
W 1951 roku, po nagłej śmierci Romana Jakimowicza, twórcy toruńskiej archeologii akademickiej, Kazimierz Żurowski związał się z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika.
Na początku pracował jako wykładowca, natomiast w 1953 r. został Kierownikiem Katedry Archeologii Polski i Powszechnej.
W 1956 roku został mianowany docentem, a w 1964 powołano go na stanowisko profesora nadzwyczajnego. W latach 1958 – 1962 pełnił funkcję prodziekana, a następnie Dziekana Wydziału Humanistycznego. Równocześnie z pracą na UMK, w latach 1966 – 1969 kierował Katedrą Archeologii Pradziejowej i Wczesnohistorycznej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; był też wykładowcą w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Gdańsku.
W 1976 roku został powołany na stanowisko Dyrektora nowo powstałego Instytutu Archeologii i Etnografii UMK i kierownika Zakładu Archeologii.
Dzięki działaniom K. Żurowskiego w latach 1961 i 1962 przyjęto na studia archeologiczne dwa roczniki, a od 1976 wznowiono rekrutację. Był współtwórcą pierwszego w Polsce programu nauczania, łączącego studia archeologiczne ze specjalizacją w konserwacji zabytków archeologicznych. Nieznacznie później uruchomione zostały również pierwsze w kraju specjalizacje w zakresie archeologii podwodnej i archeologii architektury.
W 1979 r Kazimierz Żurowski przeszedł na emeryturę, prowadził jednak zajęcia do 1982 roku.
Został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
Zmarł 19 marca 1987 roku w Gnieźnie.
Fot: zbiory IA UMK
