Wiadomości
Czas na Festiwal
– Toruński Festiwal Nauki i Sztuki to okazja do pokazania, że nauka nie jest zamknięta tylko w salach wykładowych, ale wychodzi do szerokiej publiczności. Od lat udowadniamy, że wiedza może być nie tylko wartościowa, ale i fascynująca – podkreśliła dr hab. Joanna Kucharzewska, prof. UMK, prorektorka ds. promocji i współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym podczas konferencji prasowej zapowiadającej nadchodzące święto nauki i sztuki w Toruniu.
Otwarcie wystawy „Ostatni przystanek Charków 1940–2025”
II Seminarium Toruńsko‑Debreczyńskie
Dziekan Wydziału Nauk Historycznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu,
Dyrektor Instytutu Historii i Archiwistyki UMK
oraz Katedra Historii Wojskowej UMK
zapraszają na II Seminarium Toruńsko‑Debreczyńskie, które odbędzie się
21 kwietnia 2026 r. o godz. 13:30
w Collegium Humanisticum, sala C.0.39.
Seminarium stanowi kontynuację współpracy naukowej pomiędzy badaczami z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz Uniwersytetu w Debreczynie. Wydarzenie zgromadzi historyków z Polski i Węgier, których wystąpienia obejmą szerokie spektrum zagadnień z zakresu historii nowożytnej i najnowszej, historii kultury, dyplomacji, wojskowości oraz refleksji nad dziedzictwem intelektualnym Europy.
Odeszła prof. Magdalena Niedzielska
Z niedowierzaniem i smutkiem przyjęliśmy wiadomość, że w piątek 27 marca 2026 roku w wieku 67 lat zmarła nagle Profesor Magdalena Niedzielska, wykładowczyni w Katedrze Historii XIX-XX Wieku i Historii Najnowszej w Instytucie Historii i Archiwistyki naszego Wydziału. Niektórzy z nas jeszcze dwa dni przed Jej śmiercią widzieli się z Nią na korytarzach Collegium Humanisticum.
Profesor Magdalena Niedzielska była rodowitą Torunianką - urodziła się w 1958 roku. Po maturze zaczęła studia historyczne na UMK; promotorem Jej pracy magisterskiej i pracy doktorskiej był prof. Sławomir Kalembka. Na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika zaczęła pracować już w 1980 roku. Doktorat obroniła w roku 1989, habilitację w 1998 roku. W roku 2018 uzyskała tytuł profesora zwyczajnego. Przez wiele lat pełniła funkcję kierownika Zakładu Historii XIX wieku. Jej zainteresowania badawcze skupiały się na historii dziewiętnastowiecznych Prus i Niemiec oraz dziejach niemieckiej myśli politycznej tego okresu. Zajmowała się też zagadnieniami z historii regionalnej obszaru Prus Wschodnich i Zachodnich, co przekładało się na Jej pasję kolekcjonerską. W dorobku Profesor Magdaleny Niedzielskiej znajduje się ponad sto publikacji. Prowadziła zajęcia dydaktyczne przede wszystkim z historii XIX wieku i historii krajów niemieckojęzycznych, ale też poświęcone angielskiej i amerykańskiej myśli politycznej oraz historii Stanów Zjednoczonych.
Cześć Jej pamięci!
Pogrzeb odbędzie się w środę 1 kwietnia 2026 roku na cmentarzu Parafialnym przy ulicy Wybickiego 78-80 w Toruniu (wejście od strony ulicy Wybickiego). Poprzedzi go Msza Święta Żałobna, która zostanie odprawiona o godzinie 12.00 w toruńskim kościele p.w. św. Michała Archanioła i bł. ks. Bronisława Markiewicza przy ul. Rybaki 59.
Zaproszenie na interdyscyplinarną konferencję naukową: „Czterdziestolatek” – wokół fenomenu kulturowego
Wydział Nauk Historycznych oraz Wydział Humanistyczny
Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu
Muzeum Techniki i Komunikacji – Zajezdnia Sztuki w Szczecinie
zapraszają do udziału w interdyscyplinarnej konferencji naukowej
„Czterdziestolatek” – wokół fenomenu kulturowego
Konferencja odbędzie się w Szczecinie w dniach 7-8 maja 2026 r.
Kiedy 16 maja 1975 roku TVP nadała premierowy odcinek serialu opowiadającego o losach warszawskiego inżyniera, Stefana Karwowskiego i jego rodziny, nikt chyba nie spodziewał się, że ta produkcja będzie cieszyła się tak dużym powodzeniem. Serial Czterdziestolatek, na który złożyło się 21 odcinków, był emitowany w latach 1975-1978 ściągając przed ekrany telewizorów milionową widownię. Na jego sukces, obok znakomitego warsztatu reżysera, Jerzego Gruzy, złożyły się wybitne kreacje aktorskie Andrzeja Kopiczyńskiego (inż. Stefan Karwowski), Anny Seniuk (mgr Magda Karwowska), Romana Kłosowskiego (technik Roman Maliniak), Ireny Kwiatkowskiej („Kobieta Pracująca”), a także Leonarda Pietraszaka, Wojciecha Pokory, Janusza Gajosa, Władysława Hańczy, Stanisława Tyma, Leona Niemczyka i wielu innych.
Powodzenie skłoniło reżysera do nakręcenia w 1976 roku komedii Motylem jestem, czyli romans 40-latka, a blisko dwie dekady później, do wyreżyserowania 15 odcinków serialu Czterdziestolatek. 20 lat później, który był emitowany przez TVP w latach 1993-1994. I choć te produkcje nie powtórzyły już sukcesu pierwszego serialu, to jednak ugruntowały jego pozycję w dorobku polskiej kinematografii.
Archeologiczne zagadki Mirakowa-Grodna
Naukowcy z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, na podstawie odnalezionych w Mirakowie-Grodnie fragmentów, stworzyli wizualizację glinianej figurki. To pierwsze tak realistyczne wyobrażenie ludzkiej postaci z czasów kultury łużyckiej z obszaru dzisiejszej Polski.
Odszedł dr Mariusz Ziółkowski
Dr Justyna Orłowska laureatką "Marie Skłodowska-Curie Actions Postdoctoral Fellowship 2025"
Dr Justyna Orłowska z Zespołu do badań traseologicznych i studiów nad rezyduami działającego na Wydzale Nauk Historycznych UMK została laureatką jednego z najbardziej konkurencyjnych programów grantowych w Europie - Marie Skłodowska-Curie Actions Postdoctoral Fellowship 2025, finansowanego w ramach programu Horyzont Europa.
Dzień na UMK
Po raz trzeci Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu zaprasza na Dzień na UMK – drzwi otwarte, w czasie których będzie można dowiedzieć się wszystkiego o rekrutacji na studia, poznać bliżej uczelnię i perspektywy, które stwarza, a także ciekawie spędzić czas w kilku strefach tematycznych. Wydarzenie odbędzie się 3 marca w godz. 9:00-15:00 w Auli UMK. Zapisy już trwają.
Ocena zajęć dydaktycznych
28 stycznia w systemie USOS otwarte zostały kwestionariusze oceny zajęć dydaktycznych. Wyniki przyczynią się do doskonalenia procesu kształcenia na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Po zakończonym semestrze studentki i studenci mogą ocenić poszczególne zajęcia, w których uczestniczyli w danym semestrze. Ewaluacja pozwala zebrać wyniki, które pomagają wykładowcom ulepszać ich pracę, a władzom poszczególnych jednostek doskonalić proces kształcenia.
W gronie profesorów
Prof. dr hab. Marcin Hlebionek z Wydziału Nauk Historycznych otrzymał nominację profesorską. Tytuł uczonemu z UMK został nadany na podstawie Postanowienia Prezydenta RP z 31 grudnia 2025 r.
Rekonstrukcja figurki z wczesnej epoki żelaza z Mirakowa-Grodna
W trakcie badań archeologicznych prowadzonych w latach 1997–2016 na grodzisku ludności kultury łużyckiej w Mirakowie-Grodnie natrafiono na fragmenty glinianego modelu ludzkiej postaci. Jeden z nich to fragment kończyny górnej z wymodelowanym silnie umięśnionym ramieniem zdobionym na zewnętrznej powierzchni serią drobnych nacięć, które można interpretować jako skaryfikację lub tatuaż bądź ślad zszycia przylegającej do ciała tkaniny ubioru. Drugi fragment to zachowana stopa z realistycznie wyobrażonymi palcami. W obu fragmentach zachowały się otwory, w których oryginalnie znajdował się drewniany szkielet glinianej figurki. Rekonstrukcja figurki została oparta na dowodach tekstylnych i ikonograficznych oraz plastyce antropomorficznej z wczesnej epoki żelaza w Europie.
Wizualizacja figurki z Mirakowa-Grodna to pierwsze tak realistycznie wyobrażenie ludzkiej postaci łączonej z ludnością kultury łużyckiej z obszaru dzisiejszej Polski. Osiedle jest datowane na początek epoki żelaza (800–600 BC), czyli okres kiedy w różnych częściach Starego Kontynentu wyraźnie wzrosła popularność scen narracyjnych (na naczyniach metalowych i ceramicznych) z wyobrażeniami ludzkich postaci, ale także antropomorficznych figur.
Rekonstrukcja cyfrowa figurki jest efektem realizacji projektu "Grodzisko kultury łużyckiej w Mirakowie-Grodnie na ziemi chełmińskiej" dofinansowanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego dofinansowanie w ramach konkursu "Ochrona zabytków archeologicznych". Kierownikiem projektu jest dr hab. Jacek Gackowski, prof. UMK z Katedry Prahistorii Instytutu Archeologii UMK w Toruniu.
Link do animacji z rekonstrukcją figurki z Mirakowa-Grodna: https://www.facebook.com/reel/1429920595144323
foto © M. Osiadacz | Bevel.Studio
Z Nagrodami Prezydenta Torunia
Pięć osób związanych z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu znalazło się wśród laureatów Nagród Prezydenta Miasta Torunia. Rektor UMK prof. dr hab. Andrzej Tretyn odebrał nagrodę za organizację obchodów Roku Jubileuszy.
UMK w międzynarodowym rankingu
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu po raz kolejny został ujęty w Times Higher Education World University Rankings by subject – jednym z najbardziej prestiżowych międzynarodowych rankingów szkół wyższych. W najnowszym zestawieniu UMK został odnotowany w siedmiu obszarach.
Ministerialne granty dla naszych badaczy
Projekty dr. hab. Jacka Gackowskiego, prof. UMK oraz dr. Pawła Szczepanika otrzymały dofinansowanie w ramach programu "Ochrona zabytków archeologicznych 2026", którego organizatorem jest Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Łącznie na opracowanie i publikację wyników badań naukowców z Instytutu Archeologii UMK przyznano ponad 110 tys. zł.
Bezkonkurencyjni archeolodzy z UMK
Najskuteczniej popularyzowane badania, unikatowy artefakt i najlepsze archeologiczne zdjęcie ubiegłego roku – naukowcy z Centrum Archeologii Podwodnej UMK w Toruniu zdominowali szóstą edycję plebiscytu na "Archeologiczne Sensacje 2025".
Studenci historii w Strefie Nowych Technologii IPN
W dniu 10 grudnia grupa studentów historii specjalności nauczycielskiej miała okazję odwiedzić Strefę Nowych Technologii IPN, gdzie zapoznali się z historią jej powstania oraz zakresem prowadzonych działań. Przede wszystkim jednak mogli na własne oczy zobaczyć przestrzeń Strefy i zmierzyć się w grach edukacyjnych: „Lotnicy”, „Warsaw Uprising” oraz „Gra szyfrów”. Jedną z nich studenci przetestowali w świecie wirtualnej rzeczywistości. Nie zabrakło także spotkań z wirtualnymi postaciami — Misiem Wojtkiem, Janem Kowalewskim i Janem Zumbachem.
Następnie uczestnicy wycieczki udali się do Muzeum Historii Polski, gdzie ideę pracy edukacyjnej oraz sam budynek muzeum zaprezentował im Pan Adam Rębacz, kierownik Działu Edukacyjnego. Studenci wzięli również udział w jednej z przygotowanych propozycji edukacyjnych — grze polegającej na budowaniu miasta, w której każda grupa musiała zapoznać się z zasadami rozmieszczania odpowiednich obiektów.
Serdecznie dziękujemy Biuru Nowych Technologii IPN z Panią Adrianną Paradowską na czele oraz Działowi Edukacyjnemu Muzeum Historii Polski za profesjonalizm, otwartość i inspirujące spotkanie.
Dyplomatorium WNH 2025
5 grudnia 2025 r. Wydział Nauk Historycznych UMK pożegnał kolejnych absolwentów, którzy z nadzieją patrzą w przyszłość. Uroczystość była okazją do podsumowania lat nauki i podziękowań dla wszystkich, którzy przyczynili się do sukcesu studentów. Absolwenci otrzymali dyplomy i życzenia pomyślności na nowej drodze zawodowej. Jesteśmy przekonani, że zdobytą wiedzę i umiejętności wykorzystają w pełni, realizując swoje pasje i osiągając sukcesy. Życzymy im wszystkiego najlepszego!
Rozstrzygnięcie konkursu
Rozstrzygnięcie konkursu na najlepszą pracę magisterską i licencjacką z antropologii historii im. Bronisława Geremka, VI edycja (2024-2025)
Pierwsze posiedzenie Rady Turystyki
W środę, 12 listopada 2025 r. odbyło się pierwsze posiedzenie Rady Turystyki Miasta Torunia. To 21-osobowy zespół o charakterze opiniodawczym, doradczym i konsultacyjnym w zakresie rozwoju i upowszechnienia turystyki, zarówno na poziomie Torunia, jak i Metropolii Toruńskiej. Wśród członków rady znaleźli się pracownicy naszego Wydziału. Prezydent Torunia Paweł Gulewski powołał na członków rady dra Michała Targowskiego (wiceprezesa ToMiTo) i dra hab. Jarosława Dumanowskiego, prof. UMK (jako przedstawiciela Rady Dziedzictwa Kulturowego Torunia). Ponadto prezydent Paweł Gulewski mianował dra Michała Targowskiego przewodniczącym Rady.
Książęca włócznia Piastów. Niezwykłe odkrycie archeologów podwodnych z UMK na Ostrowie Lednickim
Książęca włócznia Piastów – świadek bitwy o gród czy ofiara dla bogów? Niezwykłe odkrycie archeologów podwodnych z UMK na Ostrowie Lednickim
Ostrów Lednicki – wyspa na jeziorze Lednica między Gnieznem a Poznaniem – od lat przyciąga uwagę badaczy. To tu, w sercu wczesnopiastowskiego państwa, gdzie historia i legenda splatają się z codziennością pierwszych władców Polski, archeolodzy wciąż odnajdują ślady dawnej potęgi. W sezonie badawczym w 2025 roku, zespół z Centrum Archeologii Podwodnej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, we współpracy z Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy, natrafił na kolejne niezwykłe znaleziska – cztery wczesnośredniowieczne włócznie.
Odznaczeni archiwiści
Podczas uroczystości z okazji jubileuszu 60-lecia Stowarzyszenia Archiwistów Polskich, jego zasłużeni członkowie zostali uhonorowani odznaczeniami państwowymi oraz odznakami honorowymi. Wśród wyróżnionych znalazło się liczne grono pracowników UMK.
Rozmowa z prof. Danielem Makowieckim
Ze stypendium Polskiej Misji Historycznej w Würzburgu
Dr Katarzyna Łukasiak oraz dr hab. Marlena Jabłońska, prof. UMK, otrzymały półmiesięczne stypendium Polskiej Misji Historycznej w Würzburgu, ufundowane przez Kancelarię Państwową Bawarii.
Dr Katarzyna Łukasiak będzie realizować projekt badawczy: "Rola archiwów niemieckich w unijnej polityce wobec archiwów. Perspektywa Frankonii" (The Role of German Archives in the EU Policy on Archives: The Perspective of Franconia).
Dr hab. Marlena Jabłońska, prof. UMK, zrealizuje projekt: "Archiwa w przestrzeni GLAM. Aspekty prawne i organizacyjne współpracy instytucjonalnej na przykładzie doświadczeń niemieckich" (Archives in the GLAM space. Legal and organisational aspects of institutional cooperation on the example of the German experience).
Badaczki z Wydziału Nauk Historycznych UMK będą przebywać w Würzburgu w pierwszych dwóch tygodniach września, realizując swoje projekty w ramach przyznanego stypendium.
Serdecznie gratulujemy i życzymy owocnych badań.
Twarz z jeziora
Starannie obrobioną belkę konstrukcyjną, tzw. hak, na której wyrzeźbiona została ludzka twarz, odkryli archeolodzy z UMK podczas badań podwodnych Jeziora Lednica. Oblicze ma bardzo realistyczne rysy: widoczne są oczy, nos, usta, charakterystyczny podbródek i owalna forma głowy.
Finał projektu "1000-lecie Królestwa Polskiego"
Od lutego do kwietnia szkoły podstawowe, ponadpodstawowe i polonijne realizowały zadania w ramach projektu edukacyjnego „1000-lecie Królestwa Polskiego”, organizowanego przez Muzeum Historii Polski, Polskie Towarzystwo Historyczne oraz Instytut Historii i Archiwistyki UMK w Toruniu. Projekt został objęty patronatem honorowym Marszałka Sejmu Szymona Hołowni, Minister Edukacji, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz Wydziału Nauk Historycznych UMK w Toruniu. Sponsorami nagród byli Fundacja Totalizatora Sportowego oraz Wydawnictwo Literatura.