Dr Justyna Orłowska z Zespołu do badań traseologicznych i studiów nad rezyduami działającego na Wydzale Nauk Historycznych UMK została laureatką jednego z najbardziej konkurencyjnych programów grantowych w Europie - Marie Skłodowska-Curie Actions Postdoctoral Fellowship 2025, finansowanego w ramach programu Horyzont Europa.
Jej 24-miesięczny projekt VISION (Advanced Microscopic Techniques to Reveal Hunter-Gatherer-Fishers' Macrolithic Tool Functions in the Central European Plain) będzie realizowany w renomowanym laboratorium DANTE – Diet and Ancient Technology Laboratory na Sapienza University of Rome pod opieką prof. Emanuelli Cristiani, przy ścisłej współpracy z dr hab. Grzegorzem Osipowiczem, prof. UMK.
Celem projektu jest rekonstrukcja funkcji kamiennych narzędzi makrolitycznych używanych przez społeczności łowiecko-zbierackie wczesnego holocenu na Niżu Środkowoeuropejskim. Dzięki zastosowaniu zaawansowanych analiz mikroskopowych, badań rezyduów oraz analiz przestrzennych możliwe będzie odtworzenie codziennych praktyk przetwarzania surowców oraz organizacji obozowisk sprzed tysięcy lat.
Kluczowym materiałem badawczym będą unikatowe zespoły mezolityczne ze stanowisk w Paliwodziźnie 29 i Ludowicach 6 — wyjątkowych obozowisk użytkowanych przez społeczności łowiecko-zbierackie przez wiele tysiącleci (oba stanowiska były badane w ramach grantów Narodowego Centrum Nauki kierowanych przez dr hab. Grzegorza Osipowicza, prof. UMK). Stanowią one wyjątkowy przykład obozowisk użytkowanych przez społeczności łowiecko-zbierackie na ziemiach polskich.
Wstępne analizy zabytków makrolitycznych z wymienionych stanowisk, przeprowadzone m.in. podczas staży badawczych realizowanych przez dr Orłowską w laboratorium DANTE w ramach programu „Mobilność dla pracowników” (Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza), przyniosły już obiecujące wyniki i potwierdziły ogromny potencjał badawczy tych kolekcji.
Realizacja projektu VISION otwiera kolejny etap w rozwoju badań traseologicznych na UMK, wprowadzając zaawansowane techniki mikroskopowe oraz zintegrowane analizy rezyduów do studiów nad narzędziami makrolitycznymi, które dotychczas rzadko poddawano tak kompleksowym badaniom. Połączenie metod traseologii, archeobotaniki, analiz fizyko-chemicznych oraz badań przestrzennych stworzy innowacyjne, interdyscyplinarne ramy badawcze, pozwalające na wieloaspektową rekonstrukcję funkcji artefaktów i praktyk gospodarczych społeczności wczesnego holocenu.
Stypendia MSCA Postdoctoral Fellowship należą do najbardziej prestiżowych programów wsparcia kariery naukowej w Europie — ich zdobycie potwierdza wysoki poziom badań prowadzonych przez polskich archeologów na arenie międzynarodowej.